Praxis popular tags

Praxis

Praxis

On 18 February 2021 in Belgrade, the non-governmental organisations A 11 - Initiative for Economic and Social Rights and Praxis presented reports on the implementation of the Law on Free Legal Aid with respect to the persons at risk of statelessness and internally displaced persons in Serbia. The report of A 11 Initiative focused on the implementation of the Law on Free Legal Aid with respect to internally displaced persons, while Praxis’ report dealt with persons at risk of statelessness. Although in analysing the implementation of the law these two NGOs focus on two different categories of citizens, both reports highlight the major challenges encountered by the most vulnerable population groups in attempting to exercise their right to free legal aid.

The research conducted by Praxis has revealed that only 32% of towns and municipalities established a free legal aid service, and that in 18% of local self-governments no request for free legal aid was submitted, while in 32% of them no more than 10 requests were submitted in one year. Another problematic fact is that in two out of three local self-governments the persons who decide on requests for free legal aid are the ones who provide such aid.

According to Milan Radojev, Praxis Legal Coordinator, an extremely small number of persons at risk of statelessness succeeded in receiving free legal aid in the manner prescribed by the Law. He stressed that these citizens almost never managed to exercise the right to free legal aid on their own, but were granted such aid only with the assistance of Praxis lawyers.

“Persons at risk of statelessness are among the most vulnerable groups in society. The lack of documents prevents them from accessing other basic rights, and these are persons who already live in destitution. These are persons with a low level of education, legally ignorant, and often do not even know what kind of help they need. If they cannot get free legal aid in order to obtain personal documents, they are in a hopeless situation”, states Marijana Luković, Praxis Executive Director.

On the other hand, the research of Initiative A 11 indicates the inaccessibility of the system of free legal aid for the most vulnerable among internally displaced persons. Persons belonging to particularly vulnerable groups, who participated in the research, stated that they were not adequately informed about how they could access free legal aid, that procedures were not accessible and transparent, and that their requests were often rejected orally.

In addition, they noted that a special problem that hindered their access to legal aid was an insufficiently clear form of free legal aid request, which was not adjusted to the needs and level of education of some of the most vulnerable citizens. The presented case studies indicate the illegality of the work of free legal aid services, as well as insufficiently clear procedures and the overall inaccessibility of free legal aid for the most vulnerable.

Having in mind the shortcomings in the application of the Law on Free Legal Aid for the most vulnerable citizens, as well as the fact that the Law practically excludes the associations of citizens specialized in providing free legal aid from the circle of free legal aid providers, during the presentation of the reports, the question was raised of whether it was necessary to amend the Law and sharpen its focus on providing access to justice to citizens most at risk. In addition, campaigns aimed at informing about the rights of citizens in the free legal aid system, as well as training of employees dealing with the provision of free legal aid, are the necessary steps towards the improvement of free legal aid for the most vulnerable.

 

The Praxis report is available: HERE

The Coalition for Access to Justice hereby requests from the Government of the Republic of Serbia to remove without delay the shortcomings in its work on amending the Law on Free Access to Information of Public Importance (hereinafter referred to as: LFAIPI), by ensuring that the work on drafting of the Law will be taken over by the competent Ministry for Human Rights alongside equal participation of experts, media representatives, associations and others, in accordance with the Law on the Planning System.

Democracy and rule of law are based on the competency and transparency of the work of public authorities.

LFAIPI represents one of the foundations of the democratic order of the Republic of Serbia. The aim of this law is to regulate the manner of exercising and protecting the right of the public to be informed about the work of public authorities. This right is guaranteed under the Constitution of the Republic of Serbia.

For a decade now, LFAIPI has been considered to be among the best European laws in the field of access to information by relevant international organizations.

The work on amending LFAIPI has been burdened with numerous irregularities, i.e. shortcomings which can be classified into five groups.

First of all, the Ministry of Public Administration and Local Self-Government (hereinafter referred to: MPALSG) is not competant for amending LFAIPI. The competences of this Ministry cannot be either directly or indirectly drawn from Article 11 of the Law on Ministries. According to Article 12, and in conjuction with Article 39 of the abovementioned law, the Ministry in charge of drafting human rights regulations shall be competent for amending LFAIPI, which means the Ministry of Human and Minority Rights and Social Dialogue.

Second, the working group in MPALSG tasked with amending LFAIPI, which was formed after the establishment of the new government of the Republic of Serbia, consists only of addressees of the Law, i.e. public authorities which are obliged to respect and protect the right to access information whereas the beneficiaries of the Law, i.e. the representatives of civil society organisations, media as well as the professional and general public, have been excluded. In this way, participatory mechanisms in shaping the content of legal provisions, characteristic of a democratic legal order, are completely neglected.

Third, and directly related to the point above, the identified shortcomings are related to the transparency of the work on amending the Law. Namely, the MPALSG web page does not contain basic information on the drafting of the Law in the period following the establishment of the working group which currently works on the amendments, which means this activity is hidden from the public. The latest published information on the proposed legislative solutions dates from November 2019. In that sense, it seems that it could be easily concluded that the law, which should ensure the transparency of the work of public authorities, is drafted in secret, which is especially concerning if we take into account the recent statements of the Commissioner for Free Access to Information of Public Importance, which is also a member of the working group, that “Everything in the Law will be changed”.

Fourth, on the basis of the available information, the drafting of the Law after the establishment of the new Serbian government has not been organized in the manner prescribed by the Law on the Planning System. Here is a shortlist of provisions of that law which have been violated so far:

  • Failure to recognise “stakeholders” and “target groups” referred to in Article 12, as entities participating in policy making;
  • Violation of the principles of public policy system management referred to in Article 3, and especially the principles of relevance and reliability, prevention and precaution; equality and non-discrimination, transparency and partnership, as well as responsibility;
  • Violation of the rules on drafting policy concept papers referred to in Articles 16 and 17 and in conjuction with the public policy regulatory measures referred to in Article 24;
  • Violation of the rule on conducting ex-ante impact assessment referred to in Article 31;
  • Violation of the rule on transparency of the work performed referred to in Articles 32-34.

In addition, according to the available information, no public debate on the draft Law has been planned yet, which may lead to a violation of the provision on conducting a public debate referred to in from Art. 36 of the Law.

And fifth, on the basis of the available information on the work done so far on LFAIPI amendments, and especially on the basis of the insight into the proposed solutions from 2019, it can be concluded that there is a serious and imminent danger of the system of access to public information collapsing. Namely, in the context of the model of misapplication of laws that have so far been shaped in the practice of public authorities, the Commissioner for Free Access to Information of Public Importance and the Administrative Court, the adoption of the proposed solutions would, on one hand, allow for serious violations of the interest of the public to know when this interest prevails in relation to the opposite interest, and on the other, it would allow for violations of public interests and the interests of protection of the rights of individuals in cases when these interests prevail in relation to the interest of the public to know.

 

In Belgrade, February 11, 2021

 

The Coalition for Access to Justice members are the following organisations: Centre for Advanced Legal Studies, Civil Rights Defenders, Independent Journalists' Association of Serbia, Independent Journalists' Association of Vojvodina, PRAXIS, Humanitarian Law Centre, Youth Initiative for Human Rights, CHRIS - Network of the Committees for Human Rights in Serbia and Sandzak Committee for the Protection of Human Rights and Freedoms.

Praxis je Savetu za ljudska prava Ujedinjenih nacija podneo alternativni izveštaj o sprovođenju preporuka iz Univerzalnog periodičnog pregleda (UPR) za Srbiju. 

Najnoviji izveštaj Evropske mreže za pitanje apatridije (ENS) je mereći mogućnost upisa dece u matične knjige rođenih, smestio Srbiju među najlošije ocenjene zemlje Evrope.

U izjavi za Danas, Milan Radojev, pravni koordinator Praxisa, istakao je da prema istraživanju UNHCR-a 8% dece do 4 godine života, koja dolaze iz romske nacionalne manjine, ne poseduje lična dokumenta. Problem se sastoji u činjenici da roditelji koji sami nemaju lična dokumenta ne mogu, odmah po rođenju da upišu dete u matičnu knjigu rođenih. Oni su onda prinuđeni da idu dužim, administrativnim putem i da naknadno sprovode jedan ili više dodatnih postupaka. Radojev je naveo da je svaki od tih postupaka komplikovan i dugotrajan, te da ljudi često odustanu od procedure, i da im je zato potrebna pravna pomoć.

Pročitajte više na portalu Danas.

 

Praxis je Savetu za ljudska prava Ujedinjenih nacija podneo alternativni izveštaj o sprovođenju preporuka iz Univerzalnog periodičnog pregleda (UPR) za Srbiju. 

Ni godina koja je na izmaku nije donela dugo očekivano rešenje za novorođenu decu čije majke ne poseduju lične dokumente. Tako ova deca i dalje ne mogu da se upišu u matične knjige odmah nakon rođenja. Zbog toga, u prvim mesecima, a ponekad i godinama života, ostaju i bez drugih prava, kao što je pravo na zdravstvenu i socijalnu zaštitu.

Mnoge međunarodne organizacije i ugovorna tela godinama u svojim izveštajima ukazuju na ovaj problem i pozivaju Srbiju da svakom detetu omogući upis u matičnu knjigu rođenih odmah nakon rođenja, kako je to predviđeno Konvencijom o pravima deteta i Međunarodnim paktom o građanskim i političkim pravima.

Pročitajte više ovde.

 

Thursday, 10 December 2020 08:21

Preporuke se nižu, rešenje se i dalje čeka

Ni godina koja je na izmaku nije donela dugo očekivano rešenje za novorođenu decu čije majke ne poseduju lične dokumente. Tako ova deca i dalje ne mogu da se upišu u matične knjige odmah nakon rođenja. Zbog toga, u prvim mesecima, a ponekad i godinama života, ostaju i bez drugih prava.

Mnoge međunarodne organizacije i ugovorna tela godinama u svojim izveštajima ukazuju na ovaj problem i pozivaju Srbiju da svakom detetu omogući upis u matičnu knjigu rođenih odmah nakon rođenja, kako je to predviđeno Konvencijom o pravima deteta i Međunarodnim paktom o građanskim i političkim pravima. I ove godine Evropska komisija je u izveštaju o napretku Srbije istakla da svako dete mora biti upisano u matičnu knjigu rođenih odmah nakon rođenja, bez obzira na status roditelja. Istovremeno, Evropska komisija je ukazala da relevantne propise treba izmeniti. Prethodno su slične preporuke Srbiji uputili i Savet za ljudska prava Ujedinjenih nacija, Komitet UN za prava deteta, Komitet UN za ekonomska, socijalna i kulturna prava, Komitet UN za ljudska prava, Komitet UN za eliminisanje diskriminacije, Evropski parlament. Srbija se obavezala i da će ispuniti Ciljeve održivog razvoja UN, uključujući i cilj da se svakome omogući upis u matičnu knjigu rođenih.

Uprkos tome, i dalje su na snazi odredbe podzakonskih akata koji regulišu postupak prijave rođenja i upisa u matičnu knjigu rođenih, koje propisuju da je za upis neophodno da roditelji poseduju lične dokumente. Praxis se i u 2020. godini  kontinuirano susretao sa slučajevima majki koje se porađaju bez ličnih dokumenata i koje zbog toga ne mogu da nakon rođenja upišu decu u matične knjige. Umesto toga, moraju da pokreću i vode posebne postupke za upis dece, koji mogu biti veoma dugotrajni i komplikovani.  UNiCEF je u Priručniku za primenu Konvencije o pravima deteta istakao da upis odmah po rođenju podrazumeva period od nekoliko dana, a ne nekoliko meseci.

Ipak, ako nadležni organi budu ispunili obaveze koje su preuzeli, ovaj problem bi uskoro napokon mogao biti rešen. Naime, Vlada Srbije je u julu ove godine usvojila revidirani Akcioni plan za Poglavlje 23, u koji je kao jedna od aktivnosti koju treba sprovesti uvrštena izmena spornih podzakonskih akata. Kao rok za izmenu ovih propisa predviđen je drugi kvartal 2021. godine.  

 

Đeva ima 19 godina, ali je tek nedavno izvadila svoju prvu ličnu kartu. Do pre dve godine živela je sa roditeljima u Nišu, a onda je zasnovala vanbračnu zajednicu i preselila se u Kraljevo. Njeni roditelji  nisu bili saglasni sa tom vezom i prekinuli su kontakt sa ćerkom. Odbili su i da učestvuju u postupku izdavanja njene lične karte. Đeva nikada nije posedovala ni zdravstvenu knjižicu.

U maju 2019. godine, Đeva se porodila u bolnici u Kraljevu  i dobila je žensko dete – ćerku Sunitu. Zbog toga što nije posedovala ličnu kartu i zdravstvenu knjižicu, u bolnici su joj rekli da mora da na ime troškova porođaja plati 65.000 dinara. Od Đeve je traženo da plati ove troškove  uprkos tome što se prema propisima o zdravstvenom osiguranju porođaj smatra hitnim slučajem i što bi troškovi trebalo da padnu na teret budžeta. Siromašna Đevina porodica nije mogla da plati toliki račun. Nakon izlaska iz porodilišta, u dva navrata su Đevi upućene opomene za plaćanje računa, ali pošto ona toliko novca nije imala, bolnica je izgleda ipak odustala od pokušaja naplate.

Brige oko plaćanja ovog računa nažalost nisu bili jedini, pa ni najveći  problem koji je opterećivao Đevinu porodicu. Naime, pošto Đeva nije imala lične dokumente, nakon Sunitinog rođenja ona i suprug nisu mogli svoju ćerku da upišu u matične knjige. Tako je, naime, propisano podzakonskim aktima koji regulišu postupak prijave rođenja i upisa u matičnu knjigu rođenih: ako roditelji ne poseduju lične dokumente, dete ne može odmah nakon rođenja da se  upiše u matične knjige. Iako akti više pravne snage – Ustav, zakon i međunarodne konvencije garantuju pravo na upis u MKR i na lično ime svakom detetu bez izuzetka i to odmah nakon rođenja, matičari se pridržavaju onoga što propisuju podzakonski akti i odbijaju da upišu decu čiji roditelji nemaju dokumente. 

Sunita je tako ostala bez upisa u matičnu knjigu rođenih i bez zdravstvene knjižice, a njena porodica bez prava iz socijalnog osiguranja. Kada je Sunita bila bolesna, u domu zdravlja nisu hteli da je prime jer ne poseduje zdravstvenu knjižicu. Iz istog razloga nije primila ni sve potrebne vakcine.

Uz pomoć Praxisa, roditelji su pred centrom za socijalni rad pokrenuli postupak određivanja ličnog imena. To je postupak koji mora da se vodi u situacijama kada detetu nije određeno lično ime u roku od 30 dana od rođenja i koji bi centar za socijalni rad bio dužan da sprovede u svim slučajevima kada ime deteta nije upisano u matične knjige, pošto svako dete bez izuzetka ima pravo na lično ime. Nažalost, centar za socijani rad pred kojim je pokrenut postupak za Sunitu ovu obavezu nije poštovao, a istovremeno je ignorisao i uputstvo nadležnog ministarstva kojim je određeno da se i deci čije majke ne poseduju lične dokumente mora odrediti lično ime. 

Tek kada je majka u junu ove godine uspela da pribavi ličnu kartu, centar za socijalni rad je sproveo postupak, nakon čega je izvršen i upis u matičnu knjigu rođenih. Međutim, ostala je činjenica da je Sunita morala biti upisana u matičnu knjigu rođeniih godinu dana ranije, da bolnica nije smela da od majke traži da plati troškove porođaja, da je Sunita trebalo na vreme da primi sve potrebne vakcine, a da je centar za socijalni rad bio dužan da joj odredi ime bez obzira na to da li joj majka poseduje dokumente.

Da bi se izbegle ovakve situacije, svakom detetu se mora omogućiti da bude upisano u matične knjige odmah nakon rođenja, kako to i nalažu Ustav, zakon i međunarodne konvencije. A da bi se to ostvarilo, potrebno je samo da se izmene podzakonski akti koji upis novorođene dece uslovljavaju time da roditelji poseduju lične dokumente. I preporuke koje je veliki broj međunarodnih tela uputio Srbiji u vezi sa ovim pitanjem, pokazuju da je trenutno stanje neodrživo i da se rešavanje problema više ne sme odlagati.

 

 

 

Praxis je Savetu za ljudska prava Ujedinjenih nacija podneo alternativni izveštaj o sprovođenju preporuka iz Univerzalnog periodičnog pregleda (UPR) za Srbiju. 

U preporuci iz trećeg ciklusa Univerzalnog periodičnog pregleda (UPR) za Srbiju, navodi se da je neophodno omogućiti upis u matične knjige rođenih (MKR) svakom detetu rođenom u Srbiji, odmah nakon rođenja, bez diskriminacije i bez obzira na pravni status roditelja i bez obzira na to da li roditelji poseduju lične dokumente. Iako je Republika Srbija je podržala ovu preporuku, ona se i dalje ne primenjuje. Naime, deca čiji roditelji ne poseduju lične dokumente ne mogu da se upišu u matične knjige rođenih odmah nakon rođenja, već je potrebno pokrenuti komplikovane postupke koji neretko dugo traju, te se njihov upis u matične evidencije odlaže na duži period, tokom kojeg deca nemaju pristup mnogim pravima, kao što je pravo na zdravstvenu zaštitu i socijalnu pomoć. Takođe, usled nemogućnosti blagovremenog upisa u MKR, deca su izložena riziku od apatridije. 

Uzrok ovog problema leži u podzakonskim aktima koji regulišu upis u matične knjige rođenih. Oni propisuju da su za upis deteta u matične evidencije potrebni izvodi iz MKR roditelja i njihovi lični dokumenti. Iako su navedeni podzakonski akti u suprotnosti sa ratifikovanim međunarodnim konvencijama i domaćim zakonodavstvom, oni i dalje regulišu postupak upisa u MKR, te se u Srbiji i dalje rađaju deca koja ovo pravo ne mogu da ostvarejer još uvek sve majke koje se porađaju ne poseduju lične dokumente.  Takođe, Evropska komisija je u svojim izveštajima za 2019. i 2020. godinu pozvala Srbiju da izmeni sporne podzakonske akte, ne bi li svako dete moglo da ostvari pravo na upis u MKR odmah nakon rođenja.  

Problem nemogućnosti upisa u matične evidencije pogađa skoro isključivo romsku populaciju u Srbiji, jednu od najugroženijih i najdiskiminisanijih kategorija stanovništva. Stoga je Praxis u ovom izveštaju uputio preporuku da Republika Srbija izmeni sporne podzakonske akte koji uslovljavaju upis dece u matične evidencije time da roditelji poseduju lične dokumente i sopstvene izvode iz MKR, i time omogući svakom detetu rođenom u Srbiji da ostvari svoje zakonom predviđeno pravo. 

 

Koordinatorka Programa za antidiskriminaciju i rodnu ravnopravnost, Marija Dražović, učestvovala je na panel diskusiji pod imenom “Upoznaj, ne sudi!”, održanoj u “Centru za stručno usavršavanje u obrazovanju”, u Leskovcu.

Ovo je bila treća u nizu panel diskusija u okviru kampanje čiji je cilj podizanje svesti o problemu diskriminacije Roma i podsticanje na adekvatno reagovanje i prevenciju. Nosilac kampanje je Ministarstvo za rad, zapošljavanjе, boračka i socijalna pitanja, a realizator Udružеnjе građana “Tеrnipе” uz podršku projekta Nemačke razvojne saradnje Inkluzija Roma i drugih marginalizovanih grupa u Srbiji, koji sprovodi Nеmačka organizacija za međunarodnu saradnju GIZ.

Marija Dražović je istakla da problem u sprečavanju i rešavanju problema segregacije u školama, poput škole „Petar Tasić“ u kojoj Romi čine 90 odsto đaka, leži u implementaciji zakona i mera koje postoje.

Vesti o događaju možete pročitati na portalima NIN i JUGpress.

Beograd, 23.11.2020.

Organizacije za ljudska prava zahtevaju od Narodne Skupštine Republike Srbije da obustavi postupak izbora novog Poverenika za zaštitu ravnopravnosti i osigura inkluzivnost i transparentnost tokom celog postupka. Iako je sednica Odbora za ustavna pitanja i zakonodavstvo na kojoj će se predstaviti jedini kandidat za budućeg Poverenika zakazana za danas (23. novembar) u 12h, javnost još nije upoznata sa imenom kandidata, što ceo postupak čini faktički tajnim.

Mandat prethodnog Poverenika za zaštitu ravnopravnosti je istekao 27. maja 2020. godine. Iako je postupak izbora novog Poverenika formalno pokrenut pismom poslaničkim grupama, do izbora nije došlo, iako je tada prošlo skoro šest meseci. Javnosti nije poznato da je neka od poslaničkih grupa u novom sazivu parlamenta predložila kandidata, ali je sednica Odbora za ustavna pitanja i zakonodavstvo Skupštine Srbije zakazana u petak (20. novembar) u popodnevnim časovima za ponedeljak 23. novembar 2020 godine. Na ovoj sednici, predstaviće se jedini kandidat za Poverenika, čije ime još nije poznato javnosti. Prema dnevnom redu, na istoj sednici će se glasati za predlog za izbor Poverenika o kome će se izjasniti Skupština Srbije.

Organizacije za ljudska prava zahtevaju obustavljanje postupka i omogućavanje svim zainteresovanim građanima, grupama i organizacijama da učestvuju u procesu izbora, da budu upoznati sa imenima potencijalnih kandidata i o njima iznesu svoje mišljenje, posebno u vezi sa pitanjem da li oni ispunjavaju Zakonom o zabrani diskriminacije propisane uslove za izbor. Ovo se prvenstveno odnosi na pripadnike manjinskih zajednica i grupa, kojima je veoma važna stručnost kandidata i jasna opredeljenost za saradnju za organizacijama koje se bave ljudskim i manjinskim pravima.

Članice Koalicije protiv diskriminacije i Koalicije za pristup pravdi:

  • Centar za unapređivanje pravnih studija
  • Civil Rights Defenders
  • LABRIS
  • Udruženje studenata sa hendikepom
  • Jednakost
  • CHRIS mreža odbora za ljudska prava u Srbiji
  • PRAXIS
  • Fond za humanitarno pravo
  • Inicijativa mladih za ljudska prava
Praxis means action
Praxis means action
Praxis means action
Praxis means action